Bài 1: Một số điểm chính của Luật phòng, chống tác hại thuốc lá và Nghị định liên quan
Mục tiêu:
- Trình bày được chính sách và quy định của nhà nước, Bộ ngành, Thành phố và đơn vị về Phòng, chống tác hại thuốc lá (PCTHTL)
- Thực hiện không hút thuốc hoàn toàn trong nhà và trong khuôn viên trường
Thời lượng: từ 30-60 phút
Đối tượng: Cán bộ, giáo viên, nhân viên của nhà trường
NỘI DUNG
* Công ước Khung về Kiểm soát thuốc lá (FCTC)
FCTC: Giải pháp quốc tế
- FCTC là công ước quốc tế: FCTC là công ước quốc tế đầu tiên về y tế công cộng.
- Có hiệu lực từ 27 tháng 2 năm 2004
- Việt Nam:
- Chủ tịch nước đã ký quyết định phê chuẩn Công ước từ tháng 12 năm 2004.
- Công ước có hiệu lực từ 17 tháng 3 năm 2005
- Thủ tướng ký quyết định 1315, ngày 21 tháng 8-2009 phê duyệt kế hoạch thực hiện Công ước khung.(Văn phòng Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam)
Tổng số các nước tham gia phê chuẩn FCTC đến 2010: 172 Nước
MPOWER:
M (monitor): giám sát việc sử dụng và các chính sách phòng ngừa
P (Protect): bảo vệ mọi người khỏi phơi nhiễm với khói thuốc
O (Offer help): giúp đỡ bỏ thuốc
W (Warn): cảnh báo về tác hại của thuốc lá
E (Enforce): tăng cường cấm quảng cáo thuốc lá, khuyến mại và tài trợ
R (Raise): tăng thuế thuốc lá
* Luật phòng, chống tác hại thuốc lá
I- Quá trình xây dựng luật
- Ngày 18/06/2012: Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá đãđược Quốc hội khóa XIII kỳ họp thứ 3 thông qua
- Luật có 5 chương – 35 điều
- Luật PCTH thuốc lá có hiệu lực từ ngày 01/05/2013
Các bước thực hiện Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá:
1- Soạn thảo, thông qua, có hiệu lực thi hành
2- Tập huấn, phổ biến, hướng dẫn thật tốt
3- Tổ chức, triển khai thực hiện thật tốt, thật nghiêm
4- Kiểm tra, giám sát thực hiện
5- Sơ tổng kết
II- Quan điểm, nguyên tắc
- Đây không phải là Luật phòng, chống thuốc lá mà chỉ phòng, chống tác hại của thuốc lá theo cách tiếp cận của y tế công cộng.
- Luật quy định những vấn đề liên quan đến y tế công cộng, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giảm tác hại.
- Mục tiêu của Luật là bảo vệ sức khỏe của cộng đồng, giảm tỷ lệ mắc và chết do các bệnh không lây nhiễm liên quan đến thuốc lá (ung thư, tim mạch, hô hấp...) đang ngày càng tăng, gây quá tải cho hệ thống y tế, gia tăng chi phí điều trị, gánh nặng ngân sách.
- Luật chú trọng các biện pháp giảm cầu, đặc biệt là các biện pháp nhằm tăng cường nhận thức của người dân, tạo thói quen sử dụng thuốc lá đúng nơi quy định, hạn chế ảnh hưởng của khói thuốc lá đến những người không hút thuốc lá.
- Các biện pháp kiểm soát nguồn cung quy định trong Luật được xây dựng phù hợp với điều kiện thực tiễn của PCTHTL, có tính đến yếu tố hài hòa giữa sản xuất trong nước và điều kiện quốc tế, tạo hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch để ngành thuốc lá hoạt động bình thường.
- Các quy định về điều kiện bảo đảm cho PCTHTL nhằm huy động nguồn tài chính cho PCTHTL, giảm gánh nặng cho ngân sách, thể hiện trách nhiệm xã hội của người sử dụng thuốc lá và doanh nghiệp thuốc lá.
Điều 1. Phạm vi điều chỉnh
Luật này quy định về các biện pháp giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá, biện pháp kiểm soát nguồn cung cấp thuốc lá và điều kiện bảo đảm để phòng, chống tác hại của thuốc lá.
* Biện pháp giảm cầu
1) Truyền thông - Giáo dục sức khỏe PCTHTL
2) Quản lý chặt chẽ quảng cáo, tiếp thị, khuyến mại và các hình thức tài trợ của công ty thuốc lá
3) Quy định lời cảnh báo về tác hại của thuốc lá
4) Chính sách thuế và giá thuốc lá
5) Hỗ trợ cai nghiện thuốc lá
6) Quy định những nơi không được hút thuốc lá
Các biện pháp xử phạt vi phạm quy định
* Quốc hội biểu quyết lộ trình tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá
- 65% lên 70% từ 1/1/2016
- 70 lên 75% từ 1/1/2019
(Chiều 26/11/2014, đại biểu Quốc hội đã tán thành thông qua Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt sửa đổi. Luật sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2016)
* Chính sách giảm cung:
- Quản lý sản xuất:
+ Nhà nước độc quyền sản xuất
+ Ngưng hợp tác liên doanh với nước ngoài
+ Không đầu tư chiều rộng
* Quản lý lưu thông:
+ Cấp giấy phép kinh doanh
+ Dán tem
+ Hạn chế tuổi bán thuốc
* Chống buôn lậu:
+ Kiểm soát biên giới chặt chẽ
+ Có biện pháp thích đáng xử lý phần tử buôn lậu và hàng nhập lậu
* Kiểm soát nhập khẩu thuốc lá điếu:
+ Kiểm soát biên giới chặt chẽ
+ Có biện pháp thích đáng xử lý phần tử buôn lậu và hàng nhập lậu
* Điều 2. Giải thích từ ngữ
Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:
1. Thuốc lá là sản phẩm được sản xuất từ toàn bộ hoặc một phần nguyên liệu thuốc lá, được chế biến dưới dạng thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào hoặc các dạng khác.
2. Sử dụng thuốc lá là hành vi hút, nhai, ngửi, hít, ngậm sản phẩm thuốc lá.
3. Cảnh báo sức khoẻ là thông tin bằng chữ và hình ảnh mô tả hoặc giải thích về ảnh hưởng có hại tới sức khỏe con người do việc sử dụng thuốc lá.
4. Địa điểm công cộng là nơi phục vụ chung cho nhu cầu của nhiều người.
Ví dụ về Địa điểm công cộng: Nhà hàng, quán ăn, quán cà phê, nơi làm việc, siêu thị, nhà sách, nhà bán vé-nhà chờ xe, rạp hát-nhà hát, rạp chiếu phim, cửa hàng băng-đĩa nhạc, trung tâm-nhà thi đấuTDTT, đình, chùa, nhà thờ,…
5. Nơi làm việc là nơi được sử dụng cho mục đích lao động. (Cơ quan, đơn vị, văn phòng, cơ sở sản xuất,… )
6. Trong nhà là nơi có mái che và có một hay nhiều bức tường chắn hoặc vách ngăn xung quanh. (“Trong nhà”: khu nhà tại các địa điểm công cộng )
* Vai trò của người đứng đầu cơ quan
Điều 6. Trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, địa phương trong phòng, chống tác hại của thuốc lá
1. Đưa nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá vào kế hoạch hoạt động hằng năm, quy định không hút thuốc lá tại nơi làm việc vào quy chế nội bộ.
2. Đưa quy định về việc hạn chế hoặc không hút thuốc lá trong các đám cưới, đám tang, lễ hội trên địa bàn dân cư vào các hương ước.
3. Gương mẫu thực hiện và vận động cơ quan, tổ chức, địa phương thực hiện các quy định của pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá.
* Điều 7. Quyền và nghĩa vụ của công dân trong phòng, chống tác hại của thuốc lá.
1. Được sống, làm việc trong môi trường không có khói thuốc lá.
2. Yêu cầu người hút thuốc lá không hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm hút thuốc lá.
3. Vận động, tuyên truyền người khác không sử dụng thuốc lá, cai nghiện thuốc lá.
4. Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xử lý người có hành vi hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm hút thuốc lá.
5. Phản ánh hoặc tố cáo cơ quan, người có thẩm quyền không xử lý hành vi hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm hút thuốc lá.
* Điều 9. Các hành vi bị nghiêm cấm.
- Sản xuất, mua bán, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển thuốc lá giả,
Mua bán, tàng trữ, vận chuyển nguyên liệu thuốc lá, thuốc lá nhập lậu.
Sản phẩm được thiết kế có hình thức hoặc kiểu dáng như bao, gói hoặc điếu thuốc lá;
2. Quảng cáo, khuyến mại thuốc lá; tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng dưới mọi hình thức
Các hành vi sau đây đều coi là quảng cáo thuốc lá thuộc quy định cấm:
Thể hiện trên phương tiện quảng cáo một phần tên, nhãn hiệu, biểu tượng sản phẩm đủ để công chúng nhận biết đó là tên, nhãn hiệu biểu tượng một loại sản phẩm thuốc lá.
Thể hiện phương tiện quảng cáo thông tin về sản phẩm thuốc lá, về các cuộc thi tìm hiểu sản phẩm thuốc lá…
3. Tài trợ của tổ chức, cá nhân kinh doanh thuốc lá, trừ trường hợp quy định tại Điều 16 của Luật này.
4. Người chưa đủ 18 tuổi sử dụng, mua, bán thuốc lá.
5. Sử dụng người chưa đủ 18 tuổi mua, bán thuốc lá.
6. Bán, cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.
7. Bán thuốc lá bằng máy bán thuốc lá tự động; hút, bán thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm.
8. Sử dụng hình ảnh thuốc lá trên báo chí, xuất bản phẩm dành riêng cho trẻ em.
9. Vận động, ép buộc người khác sử dụng thuốc lá.
* Điều 16. Hoạt động tài trợ
Tổ chức, cá nhân kinh doanh thuốc lá chỉ được tài trợ nhân đạo cho chương trình xóa đói, giảm nghèo; phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, thảm họa; phòng, chống buôn lậu thuốc lá và không được thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng về việc tài trợ đó.
CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ
Câu 1: Luật PCTHTL có hiệu lực từ ngày nào?
Câu 2: Hãy nêu các địa điểm cấm hút thuốc lá theo luật PCTHTL?
Câu 3: Hãy cho biết quyền và nghĩa vụ của công dân trong phòng, chống tác hại của thuốc lá?
Câu 4: Hãy nêu các hành vi bị nghiêm cấm theo luật PCTHTL?
Câu 5: Các biện pháp giảm cầu trong PCTHTL