Bài 4: VỆ SINH MÔI TRƯỜNG VÀ VỆ SINH TAY TRONG TRƯỜNG HỌC
Mục tiêu:
- Trình bày được về Vệ sinh môi trường tại trường học và nhà ở.
- Trình bày được về phòng bệnh lây qua tiếp xúc.
- Trình bày được về rửa tay, che khi ho, hắt hơi đúng cách.
- Thực hành rửa tay đúng cách.
Thời lượng: 45 phút
Đối tượng: Giáo viên và cán bộ y tế trường học
NỘI DUNG
VỆ SINH MÔI TRƯỜNG:
Ngoài phương pháp rửa tay, che khi ho và hắt hơi đúng cách, cũng như giám sát và thực hiện cách ly đối với các trường hợp bệnh lây nhiễm qua tiếp xúc, công tác vệ sinh hàng ngày, khử khuẩn hàng tuần thường quy giúp ngăn chặn sự lây lan của bệnh truyền nhiễm qua đường tiếp xúc.
Việc vệ sinh hàng ngày như lau nhà, mặt bàn, kệ tủ mà trẻ thường tiếp xúc bằng xà bong và các dung dịch lau sàn nhà thông dụng. Cũng có thể sử dụng nước tẩy trắng (nước javel) ở nồng độ thấp để làm vệ sinh hàng ngày.
Việc khử khuẩn hàng tuần nên được thực hiện định kỳ vào một ngày nhất định trong tuần để dần tạo lập một thói quen mới. Việc khử khuẩn bao gồm ngâm đồ chơi và lau sàn nhà, kệ tủ nơi trẻ sinh hoạt bằng các dung dịch sát khuẩn. Một số chất sát khuẩn thường được sử dụng gồm bột Cloramin B 25%, các loại nước tẩy trắng (nước javel).
Cách pha và sử dụng các dung dịch sát khuẩn
Cách pha bột cloramin B khi không có bệnh nhân: pha 1 muỗng cà phê (loại muỗng có cán dài, thường dùng để uống cà phê đá) với 1 lít nước để dùng trong khử khuẩn mỗi tuần
Cách pha bột cloramin B khi có bệnh nhân: pha 5 muỗng cà phê nói trên trong 1 lít nước.
Tuy nhiên việc sử dụng bột cloramin có thể không thuận tiện đối với nhà dân khì mùi hóa chất khá khó chịu, phải bảo quản kỹ hóa chất (phải đậy nắp kín có ghi chú không được uống, đựng trong chai lọ hoạc túi sẫm màu – không để hóa chất tiếp xúc với ánh sang sẽ làm mất tác dụng), dùng khẩu trang giấy và bao tay khi vệ sinh khử khuẩn bằng Cloramine B ngoài ra phải nhớ công thức pha, để bảo đảm hiệu quả khử trùng của Chloramine B
Để khắc phục những phiền toái trong sử dụng bột cloramin, Sở Y tế TPHCM khuyến khích các hộ dân tự mua các loại dung dịch nước tẩy trắng quần áo (Nước Javel) và dung dịch khử trùng như sản phẩm Surfanios có bán rộng rãi trên thị trường để sử dụng cho mục đích khử khuẩn thông thường trong gia đình. Các sản phẩm trên được bán trên thị trường với mục đích tẩy quần áo trắng, nhưng với bản chất là dung dịch Natri hypochlorid (Sodium hypochloride) – một hóa chất có tính năng khử khuẩn được y học khuyến cáo – nên các sản phẩm trên hoàn toàn có thể sử dụng như dung dịch khử trùng trong gia đình. Các nước trên thế giới cũng sử dụng các dung dịch tẩy trắng tương tự để tẩy uế, khử trùng trong nhà. Lưu ý: chỉ nước tẩy trắng quần áo mới được sử dụng để khử trùng, không được sử dụng nước tẩy quần áo màu vì sản phẩm này không có thành phần Natri hypochlorid. Một ưu điểm của Javel so với bột cloramin là có những sản phẩm nước javel đã được cho thêm hương liệu làm mất mùi khó chịu của Clo, khiến cho việc khử trùng trở nên dễ chịu hơn.
Cách pha nước Javel khi không có ca bệnh khá đơn giản: với tỷ lệ được hướng dẫn tẩy trắng quần áo in trên nhãn sản phẩm có thể dùng để vệ sinh hàng ngày; nếu sử dụng với mục đích khử trùng hàng tuần, ta sẽ pha với tỷ lệ gấp đôi lên. Ví dụ để tẩy trắng quần áo, nhà sản xuất hướng dẫn pha 2 nắp chai cho 1 lít nước, thì với mục đích khử khuẩn, ta pha 4 nắp chai cho 1 lít nước.
Khi có ca bệnh: Javel được pha với nồng độ gấp 10 lần. Ví dụ như nhà sản xuất hướng dẫn pha 2 nắp chai trong 1 lít nước cho lau sàn nhà, thì với mục đích khử khuẩn cho nhà có ca bệnh, ta pha 20 nắp chai trong 1 lít nước.
Trong lau nhà và các bề mặt: cần lau trước bằng nước và xà phòng để sạch bụi và các chất hữu cơ trước khi lau bằng dung dịch khử khuẩn. cần sử dụng 2 xô, 1 xô chứa dung dịch khử khuẩn và 1 xô chứa nước để xả bẩn. Mục đích: hạn chế sự mất hiệu quả do các vết bụi bẩn làm đục xô nước.
Nhúng ướt đẫm khăn lau trong dung dịch khử khuẩn để lau, khi khăn khô hoặc thấy khăn dơ, cần xả sạch bằng nước nước khi nhúng lại vào dung dịch khử khuẩn, Cứ làm như vậy cho đến khi lau xong. Cuối cùng lau lại bằng nước sạch.
Để đảm bảo nồng độ chất khử khuẩn, nên chọn mua những sản phẩm có thương hiệu như Mỹ Hảo, Zonrox…
Trong sử dụng các chất khử khuẩn, nên mang bao tay, khẩu trang, kiếng bảo hộ (nếu có) trong lúc pha và lau chùi, ngâm rửa để tránh bị kích ứng da tay; cần tránh bị nước khử khuẩn văng vào mắt. Trong trường hợp bị chất khử khuẩn văng vào mắt, cần rửa mắt nhiều lần với nước sạch và đi khám BS chuyên khoa nếu cần thiết.
Trong bảo quản, nên để riêng khu vực chất khử khuẩn và các dụng cụ làm vệ sinh, tránh ánh sáng, xa tầm với của trẻ em và không để lẫn lộn với đồ ăn thức uống.
VỆ SINH CÁ NHÂN (Rửa tay, Che khi ho, hắt hơi)
Lợi ích của rửa tay:
- Rửa tay đúng cách giúp phòng bệnh lây qua tiếp xúc với thực phẩm hay vật bị ô nhiễm (thường thấy là bệnh tiêu chảy, ngộ độc thực phẩm, bệnh giun sán…), và với người bệnh (như cảm cúm, tay chân miệng, tiêu chảy…).
Khi nào Rửa tay?
Trước và Sau khi:
- Chế biến thức ăn (cắt rau củ, thực phẩm…, nấu nướng).
- Thăm viếng, chăm sóc người bệnh hay trẻ nhỏ.
- Băng bó, xử trí vết thương, vết cắt.
- Mang kiếng sát tròng (Contact lenses)
Trước khi:
- Ăn
- Bé cảm thấy tay mình dơ.
Sau khi:
- Đi vệ sinh.
- Chơi đùa với vật nuôi (chó, mèo, rùa, bọ, chim …)
- Chơi thể thao (bóng rổ, bi-da ….)
- Ho, ách xì, xì mũi.
- Thay tã lót cho em bé, người bệnh.
- Chạm vào các vật nơi công cộng (như chuột và bàn phím vi tính nơi công cộng).